نوشته‌ها

شکاف لب و شکاف کام (درمان لب شکری)

شکاف لب و شکاف کام نقص‌های مادرزادی هستند و زمانی بوجود می‌آیند که لب و دهان کودک در زمان جنینی به درستی شکل نمی‌گیرند. این نقص‌های مادرزادی روی هم رفته “شکاف فکی- دهانی” نامیده می‌شوند.

شکاف لب چیست؟

لب طی هفته‌های چهارم و هفتم بارداری شکل می‌گیرد. با تشکیل اعضای مختلف بدن کودک طی دوران بارداری، بافت‌های بدن و سلول‌های خاص از هر دو سمت سر رو به مرکز صورت شکل می‌گیرند و به یکدیگر متصل می‌شوند تا صورت را تشکیل دهند. اتصال بافت‌ها به یکدیگر، مشخصه‌های چهره، مانند لب‌ها و دهان را شکل می‌دهند. شکاف لب در صورتی رخ می‌دهد که بافت‌های تشکیل دهنده‌ی لب پیش از تولد به طور کامل به یکدیگر متصل نمی‌شوند، که منجر به باز ماندن بافت لب بالا و ایجاد شکاف در آن خواهد شد. شکاف لب بالا می‌تواند یک بریدگی مختصر یا شکافی بزرگ باشد که از لب تا بینی ادامه خواهد داشت. شکاف لب ممکن است در یک، در هر دو سمت، یا در وسط لب وجود داشته باشد، که گزینه‌ی آخر بسیار نادر است. کودکانی که شکاف لب دارند ممکن است شکاف کام نیز داشته باشند.

شکاف کام چیست؟

شکاف لب و شکاف کام (لب شکری)

شکاف لب و شکاف کام (لب شکری)

سقف دهان طی هفته‌های ششم تا نهم بارداری شکل می‌گیرد. شکاف کام زمانی رخ می‌دهد که بافت‌های تشکیل‌دهنده‌ی سقف دهان طی بارداری به طور کامل به یکدیگر متصل نمی‌شود. در برخی نوزادان، بخش‌های جلویی و عقبی کام باز هستند. در دیگر نوزادان، تنها بخشی از کام باز است.

شکاف لب و شکاف کام (لب شکری)

شکاف لب و شکاف کام (لب شکری)

دیگر مشکلات شکاف لب و شکاف کام

کودکانی که شکاف لب یا شکاف کام را به تنهایی، یا شکاف لب و کام را با هم دارند، به وضوح در تغذیه و گفتار با مشکلاتی مواجه می‌باشند و ممکن است به عفونت گوش نیز مبتلا باشند. بعلاوه ممکن است مشکلات شنوایی یا مشکلات دندانی داشته باشند.

علل ایجاد شکاف لب و شکاف کام

علل ایجاد شکاف فکی-دهانی در بسیاری از نوزادان ناشناخته است. علت ایجاد شکاف لب و کام در برخی کودکان تغییرات ژنتیکی است. چنین تصور می‌شود که شکاف لب و شکاف کام نتیجه‎‌ی ترکیب عوامل ژنتیکی و دیگر عوامل باشند ، از قبیل چیزهایی که مادر در محیط پیرامون خود با آنها در تماس است، آنچه می‌خورد و می‌نوشد، یا داروهای خاصی که طی بارداری استفاده می‌کند.

عواملی که خطر ایجاد شکاف لب و شکاف کام را افزایش می‌دهند

شکاف لب و شکاف کام (لب شکری)

شکاف لب و شکاف کام (لب شکری)

  • کشیدن سیگار: احتمال تولد فرزند مبتلا به شکاف فکی-دهانی در زنانی که سیگار می‌کشند بیشتر از زنانی است که سیگار نمی‌کشند.
  • دیابت: خطر تولد فرزند مبتلا به شکاف لب، با یا بدون شکاف کام، در زنانی که در آنها پیش از بارداری ابتلا به دیابت تشخیص داده شود، بیشتر از زنانی خواهد بود که مبتلا به دیابت نمی‌باشند.
  • استفاده از داروهای خاص: خطر تولد فرزند مبتلا به شکاف لب، با یا بدون شکاف کام، در زنانی که طی سه ماهه‌ی نخست بارداری، برای درمان بیماری صرع از داروهای خاص مانند توپیرامات یا والپروئیک اسید استفاده می‌کنند بیشتر از زنانی است که از این دارو استفاده نمی‌کنند.
شکاف لب و شکاف کام (لب شکری)

شکاف لب و شکاف کام (لب شکری)

 

درمان شکاف لب و شکاف کام

خدمات و درمان‌های ارائه شده برای کودکان مبتلا به شکاف لب و شکاف کام می‌تواند بسته به شدت و وخامت شکاف؛ سن کودک و نیازهای او، وجود دیگر سندروم‌ها یا نقص‌های مادرزادی، یا هر دو متغیر باشد

انجام جراحی به منظور ترمیم و اصلاح شکاف لب معمولا در ماه‌های نخست زندگی صورت می‌گیرد که پیشنهاد می‌شود در ۱۲ ماهه‌ی نخست زندگی کودک باشد. پیشنهاد می‌شود جراحی ترمیمی کام نیز پیش از پایان ۱۸ ماهه‌ی نخست زندگی یا زودتر انجام شود. با بزرگ‌تر شدن کودکان مبتلا به شکاف لب و شکاف کام، ممکن است برخی از آنها نیاز به فرایندهای جراحی دیگری داشته باشند. جراحی ترمیمی موجب بهبود ظاهر چهره‌ی کودک، بهبود تنفس، شنوایی و گفتار وی خواهد شد. کودکانی که با شکاف لب و شکاف کام متولد می‌شوند ممکن است به دیگر انواع درمان‌ها یا خدمات نیاز داشته باشند، مانند مراقبت‌های خاص دندانی یا ارتودنسی یا گفتار درمانی.

ارتودنتیست و شکاف لب و شکاف کام

ارتودنتیست یکی از نخستین متخصصانی است که والدین و کودک مبتلا به شکاف لب و شکاف کام باید با وی ملاقات داشته باشند. دادن اطمینان خاطر، مشاوره والدین، مشاوره‌ی غذایی و تجویز فلوراید نخستین گام به سوی مدیریت و درمان شکاف لب و شکاف کام خواهند بود.

شکاف لب و شکاف کام (لب شکری)

شکاف لب و شکاف کام (لب شکری)

در شکاف‌هایی که هر دو سوی صورت را درگیر نموده‌اند، پری ماگزیلا (بخشی از استخوان فک بالا که محل قرارگیری دندان های قدامی و ناحیه‌ی پره‌های بینی خواهد بود) باید به عقب هدایت شوند. در ارتوپدی‌های پیش از جراحی که برای نوزاد ظرف سه تا شش هفته‌ انجام می‌شوند، از ابزارهای دهانی استفاده می‌شود تا بخش‌های درهم‌ریخته‌ی اطراف فک بالا جدا شوند، و با استفاده از تسمه‌ی الاستیک کنار بخش مرکزی لب بالا (prolabium)، رشد پری ماگزیلا را محدود نمایند.

برای مرتفع نمودن مشکلات مربوط به غذا خوردن می‌توان از مسدودکننده‌های آکریلیک استفاده نمود.ارتودنتیست طی دوره‌ی واسط دندانی و نیز پس از رشد دندان‌های دائمی باید ابعاد قدامی-خلفی، و ابعاد عرضی و عمودی قوس‌های دندانی دو فک بالا و پایین را به نحو موثری مدیریت نماید. در بیماران مبتلا به شکاف لب و شکاف کام که مستلزم جراحی ارتوگناتیک (جراحی فک به منظور تغییر موقعیت فک‌ها) می‌باشند، پس از تکمیل دوره‌ی رشد، ممکن است ارتودنسی پیش از جراحی و پس از جراحی ضروری باشند.

شلوغی، به هم ریختگی و کج  بودن دندان

اگر شما صاحب لبخندی زیبا باشید، بیشتر لبخند خواهید زد. اما اگر لبخند شما تحت تاثیر دندان‌های شکسته یا نامرتب باشد، مجبور خواهید بود کمتر بخندید. مطالعات حاکی از آن است، افرادی که دندان‌های صاف و یکدست دارند احتمالا شادتر، قابل اعتمادتر و باهوش‌تر از افرادی به نظر می‌رسند که دندان‌های به هم ریخته و شکسته دارند. دیگر مطالعات حاکی از آن است که دسته‌ی اول در حرفه‌ی خود بیشتر پیشرفت خواهند داشت.

پیشرفت‌های دندانپزشکی علاوه بر تاثیر روی ظاهر و اعتماد به نفس فرد، روی سلامت دهان و دندان و سلامت عمومی بدن نیز تاثیر مثبت داشته است. حفظ بهداشت در دندان‌های نامرتب و فشرده دشوارتر خواهد بود، در نتیجه بروز پوسیدگی و بیماری‌های بافت لثه و بافت پریودنتال (بافت اطراف دندان) نیز افزایش خواهند یافت. در صورتی که دندان‌های فک بالا و فک پایین در یک ردیف قرار نگیرند، ممکن است سطح جونده‌ی دندان دچار ساییدگی زودرس شود، که ساختار استخوان فک را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد. احتمال بروز دیابت، بیماری‌های قلبی و حمله‌ی قلبی در افرادی که دندان‌های نامرتب و فشرده دارند بیشتر خواهد بود.

شلوغی، به هم ریختگی و کج  بودن دندان

شلوغی، به هم ریختگی و کج  بودن دندان

علائم و نشانه‌های فشردگی و به‌هم ریختگی دندان‌ها

احتمالا کسانی دندان‌های فشرده و نامرتب دارند که:

  • دندان‌ها به طور کامل یا جزئی روی یکدیگر همپوشانی دارند.
  • دندان شکسته دارند.
  • در کشیدن نخ دندان با مشکل مواجه هستند.
  • در جویدن غذا مشکل دارند.
  • هنگام جویدن غذا، پیوسته زبان یا داخل گونه (لُپ) خود را گاز می‌گیرند.
  • نوک زبانی حرف می‌زنند.
  • پوسیدگی شدید دندانی دارند.
  • بوی بد دهان دارند.

دلایل به هم ریختگی و کجی دندان‌ها

علل ژنتیکی

درست مانند رنگ چشم و قد که به صورت ژنتیکی مشخص می‌شوند، قوس‌های دندانی (دندان‌های فک بالا قوس دندانی فوقانی، و دندان‌های فک پایین قوس دندانی تحتانی را تشکیل می‌دهند) نیز تحت تاثیر ژنتیک می‌باشند. با کوتاه شدن قوس دندانی (چه فوقانی و چه تحتانی)، فضای کافی برای رشد تمام دندان‌های دائمی وجود نخواهد داشت. این مشکل منجر به فشردگی و نامرتبی دندان‌ها خواهد شد.

علل مربوط به پوسیدگی دندان‌ها

شلوغی، به هم ریختگی و کج  بودن دندان

شلوغی، به هم ریختگی و کج  بودن دندان

پوسیدگی که منجر به از دست رفتن زودهنگام دندان‌های شیری شود می‌تواند در نهایت، نامرتبی و به هم ریختگی دندان‌های دائمی را در پی داشته باشد. دندان‌های شیری می‌توانند به عنوان فاصله‌گذار بین دندان‌های دائمی عمل کنند، در صورتی که این فاصله‎ها حفظ نشوند، دندان‌های دائمی با الگویی فشرده و روی هم قرار گرفته رشد می‌کنند.

رشد غیرعادی و نابهنجار لب و کام

شلوغی، به هم ریختگی و کج  بودن دندان

شلوغی، به هم ریختگی و کج  بودن دندان

شکاف لب و شکاف کام دو ناهنجاری شایع است که طی دوران جنینی رخ می‌دهد. شکاف لب و کام به برش یا دو نیم‌شدگی لب یا سقف دهان گفته می‌شود. شلوغی و نامرتبی دندان‌ها در این شرایط عادی است. ترمیم شکاف لب و شکاف کام از طریق جراحی نسبتا ساده است، اما فشردگی و نامرتبی دندان‌ها و دیگر ناهنجاری‌های دندانی از طریق جراحی شکاف کام و لب برطرف نمی‌شود بلکه به طور مجزا نیاز به درمان ارتودنسی خواهد داشت.

تنفس دهانی مزمن

شلوغی، به هم ریختگی و کج  بودن دندان

شلوغی، به هم ریختگی و کج  بودن دندان

تنفس دهانی مزمن باعث خواهد شد قوس دندانی فوقانی به شکل غیرعادی باریک شود. طی تنفس از راه بینی، زبان فشاری به سقف دهان وارد می‌آورد، که به گسترده و عریض شدن قوس دندانی فک کمک می‌کند. طی تنفس دهانی، زبان از سقف دهان دور می‌شود و قوس دندانی فک باریک می‌شود.

 

درمان فشردگی و نامرتبی دندان‌ها

اگر دندان‌های فشرده و نامرتب دارید و

  • بوی بد دهان دارید
  • حین مسواک زدن دندان‌ها لثه‌هایتان خونریزی دارند
  • هنگام جویدن غذا در دهانتان احساس ناراحتی دارید
  • دندان‌هایتان روی یکدیگر همپوشانی دارند
  • کشیدن نخ دندان بین دندان‌هایتان دشوار است

هر چه سریع‌تر در پی مراقبت‌های دندانپزشکی و مراجعه به ارتودنتیست باشید.

شلوغی، به هم ریختگی و کج  بودن دندان

شلوغی، به هم ریختگی و کج  بودن دندان

متاسفانه راهکاری وجود ندارد تا بتوانید فشردگی دندان‌ها را در منزل اصلاح نمایید. صاف و مرتب نمودن دندان‌ها نیازمند کمک از سوی دندانپزشک و ارتودنتیست می‌باشد. ارتودنتیست ممکن است ریتینر، فاصله‌گذار، بریس و الاینر را پیشنهاد دهد. گاهی اوقات نیز کشیدن دندان‌های شیری و دائمی پیشنهاد می‌شود.