نوشته‌ها

ارتودنسی و تحلیل ریشه دندان

کوتاه شدن ریشه های دندان ها یا  Root shortening اتفاقی است که عموماً در نتیجه فرایندی به نام “تحلیل ریشه دندان”  root resorption رخ می دهد که در آن، ساختار ریشه دندان شکسته یا تخریب می شود و متعاقباً از دست می رود. درمان ارتودنسی یکی از شناخته شده ترین علل کوتاه شدن ریشه دندان است، بنابراین کاملاً طبیعی است برای افرادی که قصد دارند تحت درمان ارتودنسی قرار گیرند این نگرانی بوجود بیاید که آیا واقعاً براکت های ارتودنسی موجب تحلیل ریشه دندان ها می شوند.

ارتودنسی و تحلیل ریشه دندان

ارتودنسی و تحلیل ریشه دندان

نحوه عملکرد براکت های ارتودنسی

برای درک چگونگی تأثیر ابزارهای ارتودنسی روی ریشه های دندان ها، باید ابتدا با نحوه عملکرد آنها آشنا شد. براکت ها به دندان ها فشار وارد می کنند. وقتی این اتفاق رخ می دهد، فشاری که به دندان ها وارد می شود منجر به واکنش سیستم ایمنی بدن می شود که آنزیم های خاصی تولید می کند. این آنزیم ها موجب بروز التهابی می شوند که می تواند منجر به حل شدن و تغییر وضعیت استخوان شود. این اتفاق باعث سخت شدن استخوان در یک سمت و نرم شدن آن در سمت دیگر، و در نتیجه جابجایی دندان ها خواهد شد. همه این اتفاقات طبیعی هستند و عملکردی است که از درمان ارتودنسی انتظار می رود.

ارتودنسی و تحلیل ریشه دندان

ارتودنسی و تحلیل ریشه دندان

چگونه براکت روی ریشه دندان ها تأثیر می گذارد؟

بر اساس نتایج تحقیقات صورت گرفته در این زمینه، وقتی دندان ها جابجا می شوند، تغییرات کوچکی بوجود می آیند که روی طول و شکل ریشه های دندان ها تأثیر می گذارند، که ۹۸% آنها حتی با چشم نیز قابل مشاهده هستند. این اتفاق یکی از پیامدهای طبیعی استفاده از ابزارهای ارتودنسی است، اما این نکته نیز باید مد نظر قرار گیرد که برخی افراد بیشتر مستعد تحلیل ریشه دندان هستند. در هر صورت، این پدیده “تحلیل التهابی ریشه دندان در نتیجه درمان ارتودنسی” (OIIRR) نامیده می شود. علت نامگذاری این پدیده به این نام آن است که، پیامد احتمالی واقعی و توجیه پذیر استفاده از ابزار ارتودنسی است و زمانی که قرار است در رابطه با نحوه مراقبت های ارتودنسی فردی تصمیم گیری شود باید مد نظر قرار گیرد.

ریسک فاکتور های تحلیل ریشه دندان

عوامل ژنتیکی در رابطه با کوتاه شدن ریشه های دندان ها بی تأثیر نیستند. تحلیل ریشه می تواند از طریق ژن های خانوادگی منتقل شوند. در نتیجه، اگر یکی از اعضای خانواده شما با استفاده از ابزارهای ارتودنسی، کوتاه شدن ریشه های دندان ها را تجربه کرده است یا تحلیل ریشه دندان های او توسط ارتودنتیست تشخیص داده شده است، باید قبل از آغاز درمان ارتودنسی خود، این موضوع را با ارتودنتیست خود در میان بگذارید، زیرا از نظر ژنتیکی شما نیز مستعد تحلیل ریشه دندان هستید.

ارتودنسی و تحلیل ریشه دندان

ارتودنسی و تحلیل ریشه دندان

آیا نتایج استفاده از اینویزیلاین متفاوت است؟

طی چند سال گذشته، تحقیقات زیادی در زمینه بیشتر یا کمتر بودن خطرات تحلیل ریشه با استفاده از اینویزیلاین نسبت به ابزارهای سنتی ارتودنسی صورت گرفته است. در یکی از این تحقیقات، با بررسی مطالعات موردی و آزمایشات بالینی، مشخص شد که استفاده از الاینرهای شفاف نقش چشمگیری در بهبود سلامت الیاف لیگامان پریودنتال دارد. در مقایسه با ابزارهای ثابت استاندارد، با استفاده از این الاینرها، کمترین میزان از هم گسستگی الیاف پریودنتال لیگامان رخ می دهد.

کاربرد براکت های ثابت با اینویزیلاین متفاوت است

علیرغم همه نکاتی که ذکر شد، باید اشاره کرد که، اینویزیلاین ها به این دلیل بهتر هستند که آرام تر عمل می کنند. به همین دلیل با استفاده از آنها، ریشه های دندان ها کمتر در معرض کوتاه شدن قرار خواهند گرفت. بعلاوه، برای برخی استفاده های ارتودنتیک بهتر هستند. الاینرها برای جابجایی های اندک، آهسته و تدریجی دندان ها بدون تداخل دیگر اقدامات ارتودنتیک، بهتر عمل می کنند. به عنوان مثال، در مواردی که دندان ها کشیده شده اند و فاصله بین دندان های باقی مانده باید بسته شود، این میزان جابجایی، حتی با استفاده ار الاینرهای شفاف نیز ضروری است، در نتیجه احتمال مقداری تحلیل ریشه اجتناب ناپذیر است. به همین دلیل برخی ارتودنتیست ها ترجیح می دهند دو نوع الاینر را به صورت متوالی استفاده کنند. از براکت های ثابت می توان برای جابجایی های بزرگ و از الاینرهای شفاف می توان برای جابجایی های آرام تر استفاده کرد.

آیا کوتاه شدن ریشه دندان قابل پیشگیری و درمان است؟

هرچند می توان روند تحلیل ریشه و کوتاه شدن آن را کاهش داد، اما تا زمانی که درمان ارتودنسی انجام نشود و این مشکل بوجود نیاید، نمی توان از آن پیشگیری کرد. مطمئناً، استفاده از اینویزیلاین، هر زمان که ممکن باشد، می تواند خطر کوتاه شدن ریشه دندان را کاهش دهد. علاوه بر این، محققان دریافته اند تحلیل یا کوتاه شدن ریشه دندان زمانی بیشتر اتفاق می افتد که دندان ها با سرعت خیلی زیاد یا خیلی کم جابجا می شوند. در صورتی که درمان ارتودنسی با کمک براکت های سنتی انجام می شود، ارتودنتیست با کنترل سرعت جابجایی دندان ها می تواند به پیشگیری از کوتاه شدن ریشه های دندان ها کمک کند.

علاوه بر همه اینها، تصاویر رادیو گرافی با اشعه ایکس گرفته شده قبل و در طول درمان ارتودنسی، به ارتودنتیست اجازه می دهند همواره از وضعیت پریودنتال دندان ها آگاه باشد و خیلی زود متوجه هر تحلیل ریشه ای شود. از آنجا به بعد، روش های درمان شامل بهبود وضعیت، کاهش سرعت و خوشبختانه، توقف تحلیل ریشه خواهد بود. با این حال، هیچ یک از موارد کوتاه شدن ریشه، قبل از وقوع قابل پیشگیری نیستند.

نکته پایانی اینکه …

کوتاه شدن ریشه دندان ها و تحلیل آنها در طول درمان ارتودنسی امری کاملاً طبیعی است و همیشه نگران کننده نیست. هر بیماری ممکن است آن را تجربه کند، که مدتی پس از اتمام درمان و برداشتن براکت ها مجدداً ریشه تشکیل خواهد شد. تنها در موارد شدید ارتودنتیست دست به اقدام خواهد زد و با شناسایی به موقع، با برداشتن براکت های ارتودنسی می توان روند آن را متوقف نمود. بهتر آن است پیش از وقوع نگران آن نباشید و به ارتودنتیست خود اعتماد کنید.

عوارض و مشکلات درمان ارتودنسی

درمان ارتودنسی خود خطری ندارد، اما مانند هر گونه تداخل دیگر در بدن و مانند دیگر درمان‌ها، عوارض اندکی با خود به همراه دارد. خواه در پی درمان ارتودنسی برای فرزند خود هستید، یا به فکر گزینه‌ی درمان مناسب خود می‎باشید، مهم است اطلاعات لازم را داشته باشید تا پیش از تصمیم گیری خطرات و مزایای درمان را بسنجید.

متخصص ارتودنتیست شما بهترین مشاور برای شماست تا در رابطه با تمامی خطرات پیش روی شما صحبت کند، شرایط شخصی شما را مد نظر قرار دهد، گزینه‌های موجود را به شما معرفی نماید و در نهایت به شما کمک خواهد کرد تا بر اساس اطلاعات کامل تصمیم بگیرید. با این حال، خوب است برخی مشکلاتی که ممکن است بروز یابند را به خاطر داشته باشید تا در صورت وقوع، در صدد برطرف نمودن آنها برآیید.

درد دندان، ناراحتی خفیف یا فشار به دندان

عوارض و مشکلات درمان ارتودنسی

عوارض و مشکلات درمان ارتودنسی

 

پس از آغاز درمان ارتودنسی و پس از هر معاینه، ممکن است درد دندان، احساس فشار روی دندان‌ها، یا تنها احساس ناراحتی کنید. این موارد به فرد و آستانه‌ی تحمل درد او بستگی دارد. زمانی که فرد به ابزار ارتودنسی عادت کند و دندان به تدریج جابجایی خود را آغاز نماید، درد نیز از بین خواهد رفت. در صورت بروز دردهای خفیف می‌توان از مسکن‌هایی استفاده نمود که نیاز به تجویز دندانپزشک ندارند.

خراشیدگی و خون مردگی

عوارض و مشکلات درمان ارتودنسی

عوارض و مشکلات درمان ارتودنسی

در ابتدای درمان ارتودنسی، کاملا طبیعی است روی غشاء مخاطی خراشیدگی و خون مردگی مشاهده شود که عموما ناشی از ابزار ثابت ارتودنسی می‌باشند. در چنین مواردی، می‌توان از موم محافظ ارتودنسی استفاده نمود، که راهی ساده برای محافظت از دهان طی مراحل ابتدایی درمان است. چنین عارضه‌هایی موقتی هستند و طی ۵ تا ۷ روز نخست پس از آغاز درمان ارتودنسی بروز می‌یابند. پس از آن، غشاء مخاطی خود را با بریس‌ها (براکت‌ها و سیم‌ها) تطبیق می‌دهد و ساییدگی و خراش ناپدید می‌شود.

لکه‌های سفید رنگ روی سطح دندان

عوارض و مشکلات درمان ارتودنسی

عوارض و مشکلات درمان ارتودنسی

 

این مشکل در پی عدم رعایت بهداشت دهان و دندان در دراز مدت بروز می‌یابد. لکه‌های سفید رنگ در اطراف براکت‌ها ایجاد می‌شود. مینای دندان در زیر براکت‌ها سالم باقی می‌ماند و لایه‌ای که روی سطح مینای دندان ایجاد شده است موجب از بین رفتن مواد معدنی دندان می‌شود. این اتفاق در نتیجه‌ی وجود باکتری‌های مضری اتفاق می‌افتد که غذاهای باقی‌مانده در اطراف براکت‌ها را به اسید تبدیل می‌کنند. اسید موجب خوردگی مینای دندان می‌شود که منجر به از بین رفتن مواد معدنی سطح دندان می‌شود. این فرایندی است که به پوسیدگی دندان ختم می‌شود.

در صورت بروز این مشکل، و چنانجه تکرار دستورالعمل‌های لازم برای حفظ بهداشت دهان و دندان و مراجعه‌ی مکرر به متخصص بهداشت دهان و دندان موثر واقع نشوند، دکتر پیش از تکمیل درمان آن را خاتمه می‌دهد زیرا اولویت با حفظ بهداشت دندان‌ها و پس از آن صاف و یکدست نمودن آنهاست.

عفونت لثه

عوارض و مشکلات درمان ارتودنسی

عوارض و مشکلات درمان ارتودنسی

رعایت بهداشت دهان و دندان برای همه‌ی افراد مهم است اما برای افرادی که تحت درمان ارتودنسی قرار دارند از اهیمت ویژه‌ای برخوردار است. عدم رعایت بهداشت دهان و دندان می‌تواند منجر به عفونت لثه شود. این عفونت می‌تواند فرایند درمان را پیچیده نماید زیرا سرعت جابجایی و حرکت دندان‌ها را کاهش می‌دهد در نتیجه سرعت فرایند درمان کاهش می‌یابد، که گاهی اوقات می‌تواند منجر به آسیب‌های برگشت ناپذیر به بافت‌های پیرامون دندان شود که آن را در جای خود نگه داشته‌اند.

تحلیل ریشه‌ی دندان

عوارض و مشکلات درمان ارتودنسی

عوارض و مشکلات درمان ارتودنسی

 

تقریبا غیرممکن است بتوان پیش بینی کرد که آیا تحلیل ریشه برای فردی رخ خواهد داد یا خیر اما، برخی بیماران بیشتر از سایرین مستعد تحلیل ریشه‌ی دندان هستند. در عمل به این معناست که، ریشه‌ی دندان کوتاه‌تر می‌شود. با این حال، این مشکل طول عمر دندان را کاهش نمی‌دهد و عوارض چندان چشمگیری در بر نخواهد داشت.

بازگشت نتایج درمان ارتودنسی

درمان زودهنگام ارتودنسی این قابلیت را دارد که مجددا به حالت اولیه‌ی خود برگردد، به این معنا که دندان‌ها به موقعیت اولیه‌ی خود برگردند. ارتودنتیست با استفاده از ابزارهای نگه دارنده و ریتینرها از بروز این مشکل پیشگیری می‌کنند. ابزارهای نگه دارنده از جمله محصولات آزمایشگاه هستند که برای تنظیم دقیق دندان‌ها ساخته می‌شوند.

ریتینرها سیم‌هایی هستند که به سطح داخلی دندان‌ها می‌چسبند تا آنها را در جای خود ثابت نگه دارند. این مرحله از درمان ارتودنسی از اهمیت بالایی برخوردار است.