نوشته‌ها

بند ارتودنسی – بخش دوم

در مقاله قبل به معرفی یکی از ابزارهای ارتودنسی، بند ارتودنسی، پرداختیم و اشاره کردیم بندها حلقه های فلزی هستند که به دور دندان های مولر قرار می گیرند تا به عنوان تکیه گاهی برای سیم های کمانی عمل کنند و از سایر استفاده های آنها گفتیم. در ادامه برای شما توضیح دادیم برای قرار گرفتن آنها به دور دندان ها ابتدا باید فضای کافی بین دندان ها وجود داشته باشد، که اگر وجود نداشته باشد باید ایجاد شود. پس از آن از دندان ها قالب تهیه می شود تا بند هم اندازه چند دندان مولر ساخته شود.

جلسه دوم برای حدود یک هفته بعد مشخص خواهد شد. هدف این جلسه نصب کردن و چسباندن بندهای ارتودنسی در جای خود است. بر اساس قالب دندان های شما، ارتودنتیست اندازه درست بندها برای هر دندان را بدست خواهد آورد.

بند ارتودنسی

بند ارتودنسی

پس از برداشته شدن سپراتورهای الاستیک، هر بند بررسی و روی دندان تنظیم می شود. بند به آرامی با استفاده از ابزاری به نام “بایت استیک” در جای خود فشار داده می شود. علاوه بر این، ارتودنتیست از شما خواهد خواست دندان های خود را روی بند قرار دهید.

وقتی ارتودنتیست از اندازه بودن بند مطمئن می شود، بندها خارج می شوند، دندان ها پولیش می شوند و بندها با استفاده از نوعی چسب مخصوص دندانپزشکی به دندان چسبانده می شوند. بندها در جای خود باقی می مانند تا زمانی که درمان (در حدود ۱۲ تا ۱۸ ماه) تکمیل شود.

بند ارتودنسی

بند ارتودنسی

مراقبت صحیح از دندان و بند ارتودنسی

یکی از شایع ترین شکایت هایی که از بندهای ارتودنسی می شود شل شدن آنها به مرور زمان است. از آنجا که چسب های سمان دندانپزشکی به گونه ای طراحی شده اند که خاصیت چسبندگی آنها همیشگی نیست، هر گونه فشار زیادی که به دندان های مولر وارد می شود می تواند موجب ترک خوردن و شل و کنده شدن سمان شود. هر چند این اتفاق روی مینای دندان ها تأثیر ندارد، اما می تواند موجب شل شدن بند ارتودنسی، و پس از آن،  تخریب ساختار براکت های ارتودنسی شود.

برای پیشگیری از بروز این مشکلات باید کارهای زیر را انجام دهید:

  • از جویدن یخ، آبنبات سفت، دانه های ذرت بو داده، مغزهای پوست کنده، غذاهای منجمد، یا چیزهایی مانند چنگال خرچنگ یا بال مرغ خودداری کنید.
  • از خوردن آبنبات های چسبناک مانند کارامل یا تافی، که می توانند بین دندان ها گیر کنند و موجب شل شدن ابزار شوند، خودداری نمایید.
  • از جویدن مداد یا خودکار اجتناب نمایید.
  • اگر مشکوک به دندان قروچه در طول شب هستید، از ارتودنتیست خود بخواهید بایت پلیت، یا نایت گارد (محافظ دندان شبانه) برای شما تجویز کند.

برای تمیز نگه داشتن بندها و اجتناب از هر گونه پوسیدگی دندان ها، مطمئن شوید بین هر دو وعده غذایی مسواک می زنید و نخ دندان می کشید. از خمیر دندان های سفید کننده استفاده نکنید، زیرا روی دندان ها نقاط یا خطوط تیره رنگی به جا می گذارند که با برداشته شدن براکت ها و بندها قابل مشاهده خواهند بود. (برای پیشگیری از ایجاد لکه روی ابزارهای سرامیکی یا پلاستیکی خود، بهترین گزینه اجتناب از خوردن چیزهایی مانند قهوه، چای، شراب قرمز، و سس گوجه است). پس از هر بار مسواک زدن، مسواک خود را با دقت بشویید و هر یک ماه یا بیشتر آن را تعویض کنید.

واتر فلاسر می تواند گزینه ساده تری باشد زیرا می تواند ذرات غذایی که بین دندان ها و لای شیارهای ابزار دندانی شما گیر کرده اند و دسترسی به آنها دشوار است را بیرون بیاورد. کار خود را با استفاده از دهانشویه های ضد عفونی کننده ادامه دهید.

وقتی برای نخستین بار براکت ها روی دندان های شما قرار می گیرند، و نیز پس از هر بار تنظیم ابزار، باید محلول آب و نمک داخل دهان خود غرغره کنید. این کار می تواند از التهابی که عموماً پس از تحت فشار قرار گرفتن بافت بوجود می آید کاهش دهد.

 

بند ارتودنسی

بند ارتودنسی

در صورت شل شدن بند ارتودنسی چه باید کرد؟

اگر بند ارتودنسی شما شل شود، نخستین کاری که باید انجام دهید این است که با ارتودنتیست خود تماس بگیرید. بر خلاف شل شدن براکت ها که همچنان به سیم متصل می مانند، بند شل شده می تواند به طور کامل بیرون بیاید و به شدت به داخل بافت فرو رود.

اگر ارتودنتیست نمی تواند شما را فوری ببیند، بلافاصله سعی کنید بند را با انگشتان خود یا با یک موچین تمیز بالا بیاورید. می توانید از یک دوست بخواهید این کار را برای شما انجام دهد. با دندان های خود با خشونت برخورد نکنید و سعی نکنید فشار زیادی وارد سازید.

در صورتی که موفق شدید بند را از روی دندان خارج کنید، آن را داخل یک کیسه پلاستیکی قرار دهید و دفعه بعد که به ارتودنتیست مراجعه می کنید آن را با خود همراه داشته باشید. اگر بند شل شده موجب آزار شما می شود، یک ناخن گیر استریل شده بردارید و تا جای ممکن آن را به براکت مجاور نزدیک کنید و آن را بچینید، مراقب باشید تکه چیده شده را قورت ندهید.

اگر نمی توانید بند را خارج کنید، و برای ارتودنتیست مقدور نیست تا فردا شما را ببیند، اگر فکر می کنید احتمال دارد بند در طول شب از روی دندان خارج شود، به نزدیک ترین دندانپزشک مراجعه کنید. هر زمان که امکان آن وجود داشته باشد، می توانید از ارتودنتیست بخواهید بند جدیدی در اختیار شما قرار دهد.

بند ارتودنسی – بخش اول

بندهای ارتودنسی که تحت عنوان بندهای مولر نیز شناخته می شوند، حلقه هایی هستند که حین نصب براکت های ارتودنسی به دور دندان های عقب (مولرها) قرار می گیرند. این نوع ابزارها در ارتودنسی به منظور ایجاد تکیه گاهی محکم برای سیم های کمانی استفاده می شوند که روی براکت ها قرار می گیرند. نکته ای که باید بدانید این است که همه افراد گزینه مناسبی برای دریافت آنها نیستند، بلکه افرادی از آنها استفاده می کنند که می توانند مراقب باشند انسجام بندها حفظ شود تا شل نشوند یا به دندان ها آسیب نرسانند.

تفاوت بند با براکت ارتودنسی

برخلاف براکت های مربعی شکلی که روی سطح جلویی دندان ها چسبانده می شوند، بندهای ارتودنسی به صورت سفارشی ساخته می شوند، تا به طور کامل به دور دندان ها قرار بگیرند. هرچند بندها به طور سنتی از فلز ضد زنگ ساخته می شوند اما نمونه سرامیکی و پلاستیکی شفاف آنها هم وجود دارد که عملکرد آنها به خوبی نمونه فلزی آنها است با این تفاوت که به اندازه بندهای فلزی قابل مشاهده نیستند. زمانی که این بندها روی دندان ها قرار می گیرند، با نوعی چسب دندانپزشکی با دوام و غیر سمی در جای خود ثابت می شوند.

بند ارتودنسی (1)

بند ارتودنسی (۱)

بند ارتودنسی ممکن است روی خود قلابی داشته باشد که می توان به آن الاستیک (کش ارتودنسی) متحرک یا فنرهای فورسز (که برای اصلاح اوربایت استفاده می شوند) را متصل نمود. دیگر بندها، روکش های لوله مانندی دارند که سیم کمانی از داخل آنها عبور می کند. به مرور زمان و به تدریج که سیم های کمانی کوتاه تر می شوند، کجی دندان ها و فاصله بین آنها می تواند اصلاح شود.

بند ارتودنسی (1)

بند ارتودنسی (۱)

نباید بندهای ارتودنسی را با رابر بندهایی که دو قوس دندانی را به یکدیگر متصل می کنند اشتباه گرفت. رابر بندها یک دندان فک بالا را به یک دندان فک پایین وصل می کنند تا یک بایت مشکل دار را اصلاح کنند. لیگاچورهای الاستیک نیز برای نگه داشتن سیم کمانی روی تک تک براکت ها استفاده می شوند و ممکن است با بندهای ارتودنسی اشتباه گرفته شوند.

بند ارتودنسی (1)

بند ارتودنسی (۱)

همه بیماران به بندهای ارتودنسی نیاز ندارند.

همه افرادی که از براکت های ارتودنسی استفاده می کنند به بندهای ارتودنسی نیاز ندارند؛ برخی از آنها تنها براکت ها و سیم های کمانی را نیاز دارند تا به اصلاح مورد نیاز دست یابند.

بندهای ارتودنسی اساساً برای افرادی کاربرد دارند که بایت آنها و/ یا کجی دندان های آنها به یک اصلاح جدی نیاز دارد. این موارد افرادی را شامل می شود که بین دندان های خود فاصله های زیاد دارند، بایت آنها به شدت مشکل دار است، یا افرادی که بزرگتر هستند و ساختار استخوانی آنها از انعطاف پذیری کمتری برخوردار است. بسته به شدت اصلاح مورد نیاز، ممکن است دو یا چند بند نیاز باشند.

این ابزارها گزینه هایی ایده آل برای کودکانی هستند که هنوز روند رشد آنها به پایان نرسیده است، زیرا قادرند دندان ها را بهتر ایزوله کنند. علاوه بر این، گزینه ای مناسب برای دندان هایی هستند که پر شدگی داخل آنها بزرگ است (و بهتر از براکت های چسبانده شده روی دندان ها قادرند پایه ای محکم بوجود بیاورند) یا افرادی که نیاز به هدگیر دارند تا اوربایت آنها اصلاح شود (نقطه اتصال منسجم تری بوجود می آورند).

نقاط ضعف و قوت بندهای ارتودنسی

هرچند برخی افراد ترجیح می دهند از بندهای سرامیکی یا پلاستیکی شفاف استفاده کنند، اما همه افراد گزینه های مناسبی برای دریافت آنها نیستند؛ عموماً به افرادی که نیاز به اصلاحات بزرگ دارند توصیه می شود از بندهای فلزی ضد زنگ استفاده کنند. بعلاوه، بندهای سرامیکی و پلاستیکی از نمونه های فلزی خود ضخیم تر هستند و قابلیت ایجاد لکه روی آنها بیشتر است. کمتر معمول است، اما بندهای سرامیکی به این عنوان شناخته شده اند که در برخی افراد موجب بروز حساسیت شده اند.

خطر پوسیدگی دندان، افرادی که از بندهای ارتودنسی استفاده می کنند را تهدید می کند، زیرا همه دندان با یک بند احاطه شده است و ذرات غذا به راحتی بین بند و دندان گیر می کنند و نمی توان به وجود آنها پی برد تا اینکه دندان آسیب دیده باشد. هر چند مراقبت های دندانی درست به صورت روزانه می توانند به کاهش خطر کمک کنند، اما نمی توانند آن را به طور کامل از بین ببرند.

بند ارتودنسی (1)

بند ارتودنسی (۱)

نحوه نصب بندهای ارتودنسی

برای نصب بندهای ارتودنسی روی دندان ها باید دو مرتبه به مطب ارتودنتیست مراجعه نمایید. هدف جلسه نخست ایجاد فضای کافی اطراف هر دندان است به گونه ای که بتوان بند را به راحتی روی دندان لغزاند. قبل از آغاز این فرایند، ارتودنتیست از دندان ها یک قالب تهیه خواهد کرد تا بتوان بندها را درست به اندازه دندان ها ساخت. این کار عموماً با نوعی ژل قالب گیری و ظرف یک بار مصرف به شکل دندان های فک بالا و پایین انجام می شود. وقتی ظرف در جای خود فشار داده می شود، به ژل فرصت داده می شود تا سفت شود. پس از آن از قالب برای ساخت نمونه گچی استفاده می شود.

بند ارتودنسی (1)

بند ارتودنسی (۱)

پس از شستشو و پاکسازی دندان ها، ارتودنتیست با استفاده از یک انبر مخصوص بین دندان ها سپراتور (جدا کننده یا فضا دهنده) الاستیک قرار می دهد. این فرایند هیچ بی حس کننده ای نیاز ندارد زیرا هیچ دردی ایجاد نخواهد کرد، اما ممکن است این احساس را بوجود بیاورد که انگار یک دانه بین دندان ها گیر کرده است. بسته به تعداد بندهایی که ارتودنتیست قصد دارد روی دندان ها تعبیه کند، ممکن است چندین سپراتور نیاز باشند.

با قرار گرفتن سپراتورها بین دندان ها، باید به مدت یک یا چند هفته از کشیدن نخ دندان و خوردن غذاهای چسبناک، یا جویدن آدامس خودداری کنید. در صورتی که بواسطه افزایش فشار بین دندان ها هر گونه دردی احساس کردید می توانید از مسکن هایی مانند تیلنول (استامینوفن) یا از داروهای ضد التهاب غیر استورئیدی مانند ادویل (ایبوپروفن) استفاده نمایید.

در مقاله بعد برای شما توضیح خواهیم داد در جلسه دوم بندها چگونه به دور دندان ها قرار می گیرند، چگونه باید از آنها مراقبت نمایید و دیگر نکاتی که باید راجع به آنها بدانید را خواهیم گفت.

درد ناشی از درمان ارتودنسی

افراد اغلب اوقات درد درمان ارتودنسی را با ناراحتی ناشی از آن اشتباه می‌گیرند و قادر به تشخیص آنها از یکدیگر نیستند. درد عبارت است از حسی ناخوشایند و تجربه‌ای حسی که با آسیب واقعی به بافت همراه است. در حالی که ناراحتی عبارت است از حسی ناخوشایند و شرایطی آزاردهنده.

گاهی اوقات ممکن است این درد خفیف به حدی برای بیمار آزار دهنده باشد که باعث خواهد شد بیمار از پیگیری درمان صرفنظر نماید و بدون هیچ تلاشی برای بهبود روند درمان، به طور منظم از ابزارها استفاده نخواهد کرد. در حالی که با در میان گذاشتن این موضوع با ارتودنتیست، بیمار به سادگی قادر خواهد بود آن را کنترل نماید.

جابجایی دندان‌ها و درد

تنها ۷ درصد از بیماران هیچ دردی احساس نخواهند کرد و تقریبا ۹۹ درصد از کل بیمارانی که تحت درمان ارتودنسی قرار می‌گیرند پس از اتصال بندها حسی ناخوشایند و آزاردهنده را تجربه خواهند کرد. کنترل درد یکی از اهداف اصلی درمان است، زیرا برخی مشکلات بایت و دندان‌ها با درد همراه هستند و هدف اصلی درمان ارتودنسی کاهش این گونه دردها است نه تشدید آنها.

جابجایی ارتودنتیک دندان‌ها و درد

دردی که بیمار در واکنش به فشارهای ناشی از درمان ارتودنسی تجربه می‌کند از نوع التهابی است، که در درجه‌ی اول ناشی از واکنش حسگرهای درد در بافت پیرامونی دندان است که به محرک فوری و نیز محرک‌های آتی واکنش نشان می‌دهند. سطح بالای فشار یا کشش می‌تواند باعث آسیب یا کمبود اکسیژن در غشای پریودنتال شود که طی یک فرایند التهابی، درون الیاف لیگامان، واسطه‌ای شیمیایی تولید می‌کند.

به نظر می‌رسد که طی نخستین مراحل درمان، زمانی که دندان‌ها در فواصل بیشتری جابجا می‌شوند درد بیشتری حس خواهد شد. سپس فواصل ایجاد درد، طول و شدت آن کاهش پیدا خواهد کرد. به تدریج درد کاهش پیدا می‌کند اما به طور کامل از بین نخواهد رفت که مربوط به ماهیت عمل ارتودنتیکی است که موجب تحریک بافت می‌شود. حداکثر شدت درد ظرف مدت حداقل ۱۲ ساعت پس از کار گذاشتن ابزار ارتودنسی حس خواهد شد و حداکثر دو تا سه روز و در موارد نادر تا ۱۵ روز ادامه خواهد داشت.

ارتودنتیست باید میزان تحمل درد بیمار را بررسی کند تا به همان میزان به دندان‌ها فشار وارد کند.

  • فشار اندک ناشی از سیم‌های ارتودنسی حافظه دار و زنجیرها یا پاور چین‌های (power chains) الاستیکی، همراه با براکت‌های سلف لیگیت (self-ligating brackets) نیز می‌تواند شدت فشاری که به دندان وارد می‌شود، و در نتیجه دردی که بیمار احساس می‌کند را کاهش دهند.
درد ارتودنسی

درد ارتودنسی

 

  • دو سوم از بیماران ارتودنتیک که برای نخستین مرتبه از الاستیک‌های بین فکی استفاده می‌کنند اندکی درد احساس خواهند کرد که باعث می‌شود بیمار پیش از غذا خوردن آن را خارج کند و گاهی فراموش کند مجددا آن را در جای خود قرار دهد.
درد ارتودنسی

درد ارتودنسی

 

  • ارتودنتیست‌ها باید تماس‌های اولیه در حین بسته شدن دندان‌ها را به حداقل برسانند زیرا آسیبی که اینگونه برخوردها در پی دارند برای برخی بیماران درد زیادی ایجاد خواهد کرد.
  • حین جویدن غذا درد افزایش پیدا خواهد کرد که باعث خواهد شد برخی بیماران عادات جویدن خود را تغییر دهند. توصیه‌ای که معمولا به این بیماران می‌شود این است که غذای نرم بخورند یا محتویات غذا را به قطعات کوچکتر برش دهند. از سوی دیگر، برخی ارتودنتیست‌ها نیز توصیه می‌کنند بیماران ارتودنسی باید طی چند ساعت نخست پس ار تنظیم سیم کمانی، به یک چیز نسبتا سفت مانند یک تکه پلاستیک گاز بزنند تا به عنوان مقاومت در برابر التهاب، سلول‌های بافت لثه‌ی اطراف دندان را تحریک کند.

درمان درد با استفاده از مسکن‌ها

درد ارتودنسی

درد ارتودنسی

یکی از ضروری‌ترین گام‌های اولیه این است که ارتودنتیست ارزیابی کلی از میزان دردی که بیمار، بویژه کودکان، حس می‌کنند داشته باشد. اطرافیان اغلب ممکن است توجهی به دردی که کودکان حس می‌کنند نداشته باشند زیرا کودکان قادر نیستند مانند بزرگسالان احساسات خود را به خوبی نشان دهند. اما ممکن است بیماران خردسال و نوجوان، دردی که تحمل می‌کنند را با عدم همکاری با ارتودنتیست و نیز عدم رعایت بهداشت دهان و دندان خود طی دوره‌ی درمان نشان دهند.

یکی از مطالعاتی که به مقایسه‌ی تاثیرگذاری مسکن‌های مختلف پرداخته بود، آنها را بر اساس میزان شدت دردی که قادر به تسکین آن هستند به این صورت دسته بندی کرده است:

 

 

دردهای خفیف تا متوسط

 

سطح ۱

پاراستامول (استامینوفن)، ضد التهاب‌های غیر استروئیدی، آسپرین
 

دردهای متوسط تا شدید

 

سطح ۲

کدئین + استامینوفن

ترامادول + استامینوفن

پودر اپیوم + استامینوفن

دردهای شدید تا غیر قابل تحملسطح ۳مورفین، فنتانیل، بوپرنورفین، نالبوفین

 

ارتودنتیست‌ها باید از شدت درد غیر قابل تشخیصی که بیمار از آن رنج می‌برد به عنوان راهنمایی برای درمان آن استفاده کنند، در حالی که با توجه به محل درد، سن بیمار، درمان‌های همزمان و نیز میزان اعتیادآور بودن مسکن، میزان تاثیرگذاری و میزان خطر را نیز مد نظر قرار دهند تا از عوارض جانبی احتمالی پیشگیری کنند. بعلاوه، باید دقت کنند که ممکن است افزایش دوز دارو موجب مسمومیت شود. به عبارت دیگر، باید فواید مسکن را در برابر عوارض جانبی آن بسنجد.

نتیجه گیری

دردی که بیمار با جابجایی ارتودنتیک دندان‌ها تجربه می‌کند می‌تواند حاد یا متوسط باشد که از جمله ویژگی‌های آن التهابی بودن آن است و در افارد مختلف متفاوت است. بنابراین، با تجویز مسکن مناسب می‌توان مانع خود درمانی بیمار شد. دسته بندی تجویز دارو بر اساس معیارهای زیر صورت خواهد گرفت:

  • سن بیمار
  • سلامت و سوابق پزشکی بیمار
  • نوع تنظیماتی که در هر جلسه صورت می‌گیرد
  • حساسیت بیمار به درد طبق ابراز شخصی بیمار در جلسه‌ی اول

با پیشگیری از بروز درد و نیز پیشگیری از وخامت آن در مراحل اولیه، ارتودنتیست قادر خواهد بود از تشدید ناراحتی ناشی از تنظیم مجدد ابزار ارتودنسی جلوگیری کند و روند درمان را به آرامی پیش ببرد. یکی از مهمترین وظایف درمانی ارتودنتیست این است که در خصوص ناراحتی‌های احتمالی یا دردی که ممکن است تجربه کنند به بیمار آگاهی دهد و به بیمار اطمینان دهد که این احساسات علائم آسیب شناسانه نیستند. مهم است که ارتودنتیست برای درک فرایند درمان و نیز چگونگی برخورد با درد و ناراحتی‌های همراه با آن به بیمار کمک کند. برای این منظور باید برای بیمار مسکن مناسب تجویز کند و رژیم غذایی مناسب و نیز چگونگی رعایت بهداشت دهان و دندان را برای او توضیح دهد.