نوشته‌ها

کش ارتودنسی (الاستیک ارتودنسی)

استفاده از الاستیک ها برای جابجایی دندان ها

در مطب هر ارتودنتیستی همواره الاستیک ها در دسترس قرار دارند زیرا کاربرد بسیار زیادی دارند. ارتودنتیست به بیمار اعتماد می کند و مسئولیت بستن و باز کردن الاستیک را به او می سپارد. این فرایند به صورت سرپایی انجام می شود و بیمار به تنهایی از پس آن بر خواهد آمد. خوب است بدانید، پیش از آنکه بریس ها (براکت ها) ابداع شوند، الاستیک ها برای جابجایی دندان ها استفاده می شدند. در ابتدا الاستیک ها با هدف صاف و یکدست کردن دندان های فک های بالا و پایین استفاده می شدند. مدتی بعد، الاستیک های اولیه به بندهای نازکی تبدیل شدند که با راحتی بیشتری درون دهان بیمار قرار می گرفتند.

کش ارتودنسی (الاستیک ارتودنسی)

کش ارتودنسی (الاستیک ارتودنسی)

 

استفاده از این الاستیک ها هرگز منسوخ نشد. الاستیک های ارتودنسی بخشی حیاتی از شاخه ی ارتودنسی را تشکیل می دهند. این الاستیک ها جابجایی دندان ها را تسریع می کنند. بدون وجود فشارهای کششی که از سوی این ابزار وارد می شود، قطعا دوره ی درمان طولانی تر خواهد شد.

استفاده از زنجیر الاستیک برای بستن شکاف بین دندان ها

در صورتی که بین دندان های جلوی شما فاصله وجود دارد، یکی از روش هایی که ارتودنتیست برای حل این مشکل به شما توصیه می کند استفاده از رابر بند یا الاستیک است. با بستن یک رابر بند یا الاستیک خاص به دور چند دندان جلو، به آرامی می توان آنها را به یکدیگر نزدیک کرد و ظرف مدت چند ماه فاصله ی بین دندان ها را از بین برد. این روش گرچه بسیار ساده است اما برای همه ی افراد مناسب نیست.

کش ارتودنسی (الاستیک ارتودنسی)

کش ارتودنسی (الاستیک ارتودنسی)

 

در این روش، زنجیرهای الاستیک به دور ردیف دندان های جلو بسته می شود تا به تدریج فاصله ی بین آنها را ببندند. این ابزار چندان برای عموم شناخته شده نیست. درحالی که بریس های ارتودنسی (براکت ها) هزاران دلار هزینه در بر خواهند داشت، قیمت کار گذاشتن زنجیرهای الاستیک ارتودنسی تا انتهای درمان، از ابتدا تاکنون تنها ۵۰ دلار (یا کمتر) بوده است. البته، استفاده از این ابزار به اندازه ی استفاده از بریس های سنتی سودمند نخواهد بود.

 با استفاده از این ابزارها، صرفه جویی در هزینه ها آنقدر زیاد است که ارزش دارد همه ی افرادی که نیازمند درمان ارتودنسی هستند با آنها آشنا شوند. علیرغم توجه بسیاری که از سوی جامعه به این ابزار شده است، تکنیک استفاده از انواع خاص الاستیک های ارتودنسی برای بستن شکاف بین دندان ها تقریبا نا شناخته باقی مانده است.

نقاط ضعف و قوت استفاده از کش لاستیکی یا رابر بند برای بستن شکاف بین دندان های جلو

پیش از آنکه برای استفاده از الاستیک ها برای بستن فاصله ی بین دندان ها تصمیم بگیرید، فواید و مضرات استفاده از آنها را بسنجید و با ارتودنتیست خود مشورت کنید تا مطمئن شوید که آیا این ابزار برای شما مناسب است.

نقاط قوت استفاده از الاستیک برای بستن شکاف بین دندان ها

این روند تنها اندکی ناراحتی همراه خواهد داشت. از آنجا که تنها دو دندان جلو جابجا می شوند، این احتمال وجود دارد که درد و ناراحتی که تجربه می کنید کمتر از دردی باشد که مجبورید با استفاده از بریس ها یا الاینرهای شفاف تحمل کنید. به طور کلی می توانید ناراحتی و فشار اندکی که تجربه می کنید را با استفاده از یخ یا داروهای مسکنی کاهش دهید که نیاز به تجویز پزشک ندارند.

رابر بندها به ندرت قابل دیدن هستند. هیچ براکت فلزی روی دندان ها قرار نخواهد گرفت. زمانی که زبان خود را به دور دندان هایتان می چرخانید، به ندرت قادر به لمس آنها خواهید بود، بنابراین زمان زیادی طول نمی کشد تا به آنها عادت کنید. با از بین رفتن تدریجی فاصله ی بین دندان ها، اعتماد به نفس فرد بالا خواهد رفت و از داشتن لبخندی زیبا لذت خواهد برد.

همانطور که در بالا اشاره شد، قیمت رابر بندها نسبتا پایین است. قیمت الاینرهای شفاف، برای هر بیمار به طور میانگین ۵۶۰۰ دلار است. البته، در صورتی که تنها دندان های جلو ناصاف و فاصله دار باشند، هزینه ی درمان کمتر از این قیمت میانگین خواهد بود. با این حال، بعید است که به ارزانی رابر بندها باشند. قیمت رابر بندها حدود ۱۹ تا ۴۰ دلار است. تنها هزینه های اضافه ای که با استفاده از رابر بند برای بستن شکاف بین دندان ها همراه خواهند بود هزینه ی چکاپ های دندانی هستند که طی درمان انجام می شوند.

استفاده از بریس ها یا براکت های ارتودنسی ممکن است منجر به شرایطی تحت عنوان تحلیل ریشه شود. تحلیل ریشه عبارت است از تحلیل ریشه ی دندان درون بافت لثه که احتمالا نتیجه ی استفاده ی طولانی مدت از بریس ها است. از سوی دیگر، بروز سر درد، درد در ناحیه ی فک و گردن و نیز سندروم اختلال فکی گیجگاهی از شایع ترین عوارض استفاده از بریس های ارتودنسی هستند. در حالی که رابر بند تنها برای مدت کوتاهی، تقریبا ۱ ماه، استفاده می شود و هیچ درد جانبی به همراه نخواهد داشت.

کش ارتودنسی (الاستیک ارتودنسی)

کش ارتودنسی (الاستیک ارتودنسی)

 

بیمار قادر خواهد بود به تنهایی و در ۵ ثانیه بندها را روی دندان ها قرار دهد و آنها را خارج کند.

نقاط ضعف استفاده از الاستیک برای بستن شکاف بین دندان ها

ممکن است بین دندان های شما فاصله ایجاد شود. در صورتی که به اندازه ی کافی بین دندان های جلوی شما و دندان های مجاور آنها همپوشانی وجود نداشته باشد، ممکن است بستن فاصله ی بین دندان های جلو تنها به ایجاد فاصله بین دندان های مجاور منتج شود. اگر ارتودنتیست شما فکر می کند این در آینده برای شما مشکل ایجاد خواهد کرد، احتمالا به جای رابر بند، استفاده از بریس ها یا الاینرها را به شما پیشنهاد خواهد داد، زیرا این دو ابزار قادرند همه ی دندان ها را به درستی جابجا کنند.

باید رابر بندها را طبق دستور ارتودنتیست خود روی دندان ها قرار دهید و درآورید. بسته به شدت فاصله ی بین دندان ها، ممکن است ارتودنتیست به شما توصیه کند بندها را به صورت تمام وقت یا تنها به مدت چند ساعت در طول روز استفاده کنید. در صورتی که این دستورالعمل ها را دنبال نکنید، احتمالا به نتایج خوبی دست نخواهید یافت. بعلاوه، با نزدیک شدن دندان ها به یکدیگر ممکن است مجبور باشید بندها را تعویض کنید. اگر فراموش کنید بندها را تعویض کنید ممکن است روند جابجایی دندان ها کند شود.

درد ناشی از درمان ارتودنسی

افراد اغلب اوقات درد درمان ارتودنسی را با ناراحتی ناشی از آن اشتباه می‌گیرند و قادر به تشخیص آنها از یکدیگر نیستند. درد عبارت است از حسی ناخوشایند و تجربه‌ای حسی که با آسیب واقعی به بافت همراه است. در حالی که ناراحتی عبارت است از حسی ناخوشایند و شرایطی آزاردهنده.

گاهی اوقات ممکن است این درد خفیف به حدی برای بیمار آزار دهنده باشد که باعث خواهد شد بیمار از پیگیری درمان صرفنظر نماید و بدون هیچ تلاشی برای بهبود روند درمان، به طور منظم از ابزارها استفاده نخواهد کرد. در حالی که با در میان گذاشتن این موضوع با ارتودنتیست، بیمار به سادگی قادر خواهد بود آن را کنترل نماید.

جابجایی دندان‌ها و درد

تنها ۷ درصد از بیماران هیچ دردی احساس نخواهند کرد و تقریبا ۹۹ درصد از کل بیمارانی که تحت درمان ارتودنسی قرار می‌گیرند پس از اتصال بندها حسی ناخوشایند و آزاردهنده را تجربه خواهند کرد. کنترل درد یکی از اهداف اصلی درمان است، زیرا برخی مشکلات بایت و دندان‌ها با درد همراه هستند و هدف اصلی درمان ارتودنسی کاهش این گونه دردها است نه تشدید آنها.

جابجایی ارتودنتیک دندان‌ها و درد

دردی که بیمار در واکنش به فشارهای ناشی از درمان ارتودنسی تجربه می‌کند از نوع التهابی است، که در درجه‌ی اول ناشی از واکنش حسگرهای درد در بافت پیرامونی دندان است که به محرک فوری و نیز محرک‌های آتی واکنش نشان می‌دهند. سطح بالای فشار یا کشش می‌تواند باعث آسیب یا کمبود اکسیژن در غشای پریودنتال شود که طی یک فرایند التهابی، درون الیاف لیگامان، واسطه‌ای شیمیایی تولید می‌کند.

به نظر می‌رسد که طی نخستین مراحل درمان، زمانی که دندان‌ها در فواصل بیشتری جابجا می‌شوند درد بیشتری حس خواهد شد. سپس فواصل ایجاد درد، طول و شدت آن کاهش پیدا خواهد کرد. به تدریج درد کاهش پیدا می‌کند اما به طور کامل از بین نخواهد رفت که مربوط به ماهیت عمل ارتودنتیکی است که موجب تحریک بافت می‌شود. حداکثر شدت درد ظرف مدت حداقل ۱۲ ساعت پس از کار گذاشتن ابزار ارتودنسی حس خواهد شد و حداکثر دو تا سه روز و در موارد نادر تا ۱۵ روز ادامه خواهد داشت.

ارتودنتیست باید میزان تحمل درد بیمار را بررسی کند تا به همان میزان به دندان‌ها فشار وارد کند.

  • فشار اندک ناشی از سیم‌های ارتودنسی حافظه دار و زنجیرها یا پاور چین‌های (power chains) الاستیکی، همراه با براکت‌های سلف لیگیت (self-ligating brackets) نیز می‌تواند شدت فشاری که به دندان وارد می‌شود، و در نتیجه دردی که بیمار احساس می‌کند را کاهش دهند.
درد ارتودنسی

درد ارتودنسی

 

  • دو سوم از بیماران ارتودنتیک که برای نخستین مرتبه از الاستیک‌های بین فکی استفاده می‌کنند اندکی درد احساس خواهند کرد که باعث می‌شود بیمار پیش از غذا خوردن آن را خارج کند و گاهی فراموش کند مجددا آن را در جای خود قرار دهد.
درد ارتودنسی

درد ارتودنسی

 

  • ارتودنتیست‌ها باید تماس‌های اولیه در حین بسته شدن دندان‌ها را به حداقل برسانند زیرا آسیبی که اینگونه برخوردها در پی دارند برای برخی بیماران درد زیادی ایجاد خواهد کرد.
  • حین جویدن غذا درد افزایش پیدا خواهد کرد که باعث خواهد شد برخی بیماران عادات جویدن خود را تغییر دهند. توصیه‌ای که معمولا به این بیماران می‌شود این است که غذای نرم بخورند یا محتویات غذا را به قطعات کوچکتر برش دهند. از سوی دیگر، برخی ارتودنتیست‌ها نیز توصیه می‌کنند بیماران ارتودنسی باید طی چند ساعت نخست پس ار تنظیم سیم کمانی، به یک چیز نسبتا سفت مانند یک تکه پلاستیک گاز بزنند تا به عنوان مقاومت در برابر التهاب، سلول‌های بافت لثه‌ی اطراف دندان را تحریک کند.

درمان درد با استفاده از مسکن‌ها

درد ارتودنسی

درد ارتودنسی

یکی از ضروری‌ترین گام‌های اولیه این است که ارتودنتیست ارزیابی کلی از میزان دردی که بیمار، بویژه کودکان، حس می‌کنند داشته باشد. اطرافیان اغلب ممکن است توجهی به دردی که کودکان حس می‌کنند نداشته باشند زیرا کودکان قادر نیستند مانند بزرگسالان احساسات خود را به خوبی نشان دهند. اما ممکن است بیماران خردسال و نوجوان، دردی که تحمل می‌کنند را با عدم همکاری با ارتودنتیست و نیز عدم رعایت بهداشت دهان و دندان خود طی دوره‌ی درمان نشان دهند.

یکی از مطالعاتی که به مقایسه‌ی تاثیرگذاری مسکن‌های مختلف پرداخته بود، آنها را بر اساس میزان شدت دردی که قادر به تسکین آن هستند به این صورت دسته بندی کرده است:

 

 

دردهای خفیف تا متوسط

 

سطح ۱

پاراستامول (استامینوفن)، ضد التهاب‌های غیر استروئیدی، آسپرین
 

دردهای متوسط تا شدید

 

سطح ۲

کدئین + استامینوفن

ترامادول + استامینوفن

پودر اپیوم + استامینوفن

دردهای شدید تا غیر قابل تحملسطح ۳مورفین، فنتانیل، بوپرنورفین، نالبوفین

 

ارتودنتیست‌ها باید از شدت درد غیر قابل تشخیصی که بیمار از آن رنج می‌برد به عنوان راهنمایی برای درمان آن استفاده کنند، در حالی که با توجه به محل درد، سن بیمار، درمان‌های همزمان و نیز میزان اعتیادآور بودن مسکن، میزان تاثیرگذاری و میزان خطر را نیز مد نظر قرار دهند تا از عوارض جانبی احتمالی پیشگیری کنند. بعلاوه، باید دقت کنند که ممکن است افزایش دوز دارو موجب مسمومیت شود. به عبارت دیگر، باید فواید مسکن را در برابر عوارض جانبی آن بسنجد.

نتیجه گیری

دردی که بیمار با جابجایی ارتودنتیک دندان‌ها تجربه می‌کند می‌تواند حاد یا متوسط باشد که از جمله ویژگی‌های آن التهابی بودن آن است و در افارد مختلف متفاوت است. بنابراین، با تجویز مسکن مناسب می‌توان مانع خود درمانی بیمار شد. دسته بندی تجویز دارو بر اساس معیارهای زیر صورت خواهد گرفت:

  • سن بیمار
  • سلامت و سوابق پزشکی بیمار
  • نوع تنظیماتی که در هر جلسه صورت می‌گیرد
  • حساسیت بیمار به درد طبق ابراز شخصی بیمار در جلسه‌ی اول

با پیشگیری از بروز درد و نیز پیشگیری از وخامت آن در مراحل اولیه، ارتودنتیست قادر خواهد بود از تشدید ناراحتی ناشی از تنظیم مجدد ابزار ارتودنسی جلوگیری کند و روند درمان را به آرامی پیش ببرد. یکی از مهمترین وظایف درمانی ارتودنتیست این است که در خصوص ناراحتی‌های احتمالی یا دردی که ممکن است تجربه کنند به بیمار آگاهی دهد و به بیمار اطمینان دهد که این احساسات علائم آسیب شناسانه نیستند. مهم است که ارتودنتیست برای درک فرایند درمان و نیز چگونگی برخورد با درد و ناراحتی‌های همراه با آن به بیمار کمک کند. برای این منظور باید برای بیمار مسکن مناسب تجویز کند و رژیم غذایی مناسب و نیز چگونگی رعایت بهداشت دهان و دندان را برای او توضیح دهد.